Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827

Warning: Parameter 1 to cms_module_Lang() expected to be a reference, value given in /wkj/lib/classes/class.module.inc.php on line 1827
Warszawski Kongres Judaistyczny - SPIS SEKCJI I CHARAKTERYSTYKA TEMATÓW PRZEWODNICH

Wydrukuj tę stronę

SPIS SEKCJI I CHARAKTERYSTYKA TEMATÓW PRZEWODNICH

Historia Żydów w starożytności

Temat sekcji:
Formy organizacji wspólnot żydowskich w starożytności
(dr Łukasz Niesiołowski-Spanò, IH UW)

Starożytność w dziejach Żydów stanowi okres formowania się zarówno Judaizmu, jak i głównych cech określających ethnos żydowski. Na przestrzeni kilkunastu stuleci, które dają się badać źródłowo, Żydzi organizowali się w różne wspólnoty, zależnie od epoki i warunków politycznych. Tworzyli wspólnotę plemienną, monarchię Judy i Izraela, trwali jako wspólnota bez państwa w okresie babilońskim, perskim, hellenistycznym i rzymskim. Tworzyli wreszcie gminy w diasporze i państwa na wzór hellenistyczny.
Sekcja ma za zadanie prezentację różnych aspektów związanych z istnieniem, cechami charakterystycznymi i wzajemnymi relacjami (zarówno ze światem zewnętrznym, jak i z innymi instytucjami wspólnoty żydowskiej, np. diaspora wobec państwa w Palestynie; lub wspólnota żydowska wobec zwierzchniej nieżydowskiej władzy politycznej, itp.) między instytucjami organizującymi wspólnoty żydowskie w starożytności.

Historia Żydów polskich w średniowieczu i epoce nowożytnej

Temat sekcji:
Historia Żydów w Polsce od średniowiecza do końca XVIII wieku – źródła i metody badawcze
(dr Anna Michałowska-Mycielska, Centrum im. Anielewicza UW)

Sesję proponujemy poświęcić przeglądowi różnego typu źródeł staropolskich, które są wykorzystywane przy badaniu dziejów Żydów. Interesować nas będą zarówno źródła żydowskie, związane na przykład z funkcjonowaniem instytucji autonomicznych, jak i nieżydowskie, wytwarzane przez administrację centralną, instytucje szlacheckie, miejskie, kościelne itp. Chcemy przyjrzeć się możliwościom badawczym, jakie dają różne typy źródeł, ale też ograniczeniom i pułapkom, które wiążą się z ich wykorzystaniem.

Historia Żydów polskich w XIX i XX wieku

Temat sekcji:
Historia Żydów w Polsce w XIX i pierwszej połowie XX w. – dylematy nowoczesności
(dr Jolanta Żyndul, Centrum im. Anielewicza UW)

Sekcję poświęconą historii Żydów w Polsce w XIX i pierwszej połowie XX w. proponujemy poświęcić rozważaniom na temat wpływu nowoczesności na społeczność żydowską, która w okresie między upadkiem I Rzeczypospolitej a wybuchem II wojny światowej uległa ogromnym zmianom, będącym wynikiem zarówno czynników zewnętrznych, jak i wewnętrznych. Pragnąc zachować tożsamość społeczność żydowska ulegała jednocześnie rozmaitym presjom modernizacyjnym w sferze religijnej, cywilizacyjnej, politycznej, społecznej czy ekonomicznej. Liczne prace, które powstają na ten temat, skłaniają nas do wniosku, że istnieje potrzeba szerszego przedyskutowania tych zagadnień i skonfrontowania wyników szczegółowych studiów.

Żydzi w czasie II wojny światowej

Temat sekcji:
Dzień powszedni Zagłady
(dr hab. Barbara Engelking-Boni, IFiS PAN)

Chcielibyśmy tę sekcję poświęcić życiu codziennemu w okresie Zagłady, a więc następującym zagadnieniom:

  • jak Żydzi „radzą sobie” w warunkach okupacyjnych (perspektywa wewnętrzna: Judenraty, organizacje samopomocowe, rodzina, życie kulturalne, duchowe - religia - jako formy oporu etc.);
  • Żydzi w kontaktach z Polakami (gospodarka – „polityka” – walka, oraz pomoc w ukrywaniu się);
  • jak widzą Żydów i Zagładę Polacy (świadectwa osobiste – stanowiska oficjalne: prasa, etc.) i Niemcy (świadectwa osobiste, zdjęcia).

 

Żydzi po II wojnie światowej

Temat sekcji:
Polscy Żydzi po II wojnie światowej
(dr hab. Małgorzata Melchior, ISNS UW)

W ramach tej grupy tematycznej można będzie stworzyć (zależnie od zgłoszeń referentów) kilka paneli, które koncentrowałyby się wokół następujących zagadnień:

1. Historia i socjologia zbiorowości żydowskiej w pierwszych latach po wojnie (do 1948 roku):

  • odradzanie się życia żydowskiego w latach 1944-48 (instytucje, społeczność, wybory i postawy indywidualne);
  • przemiany demograficzne ludności żydowskiej (straty, przesiedlenia i migracje wewnątrz kraju, emigracja za granicę);
  • powojenna przemoc wobec Żydów, pogromy, antysemityzm – wpływ na decyzje i postawy polskich Żydów.

2. Przemiany dokonujące się w zbiorowości polskich Żydów po roku 1948 (po dzień dzisiejszy):

  • Żydzi polscy jako społeczność a instytucje żydowskie w latach 1949-2007;
  • Zmiany demograficzne – na skutek kolejnych fal migracji;
  • Przemiany w świadomości, postawach, identyfikacjach polskich Żydów.

 

Filozofia

Tytuł sekcji:
Mesjanizm w myśli żydowskiej od źródeł po czasy współczesne
(prof. dr hab. Stanisław Krajewski, IF UW; dr Adam Lipszyc, IFiS PAN)

Idea mesjańska jest – obok kategorii stworzenia i objawienia – jednym z zasadniczych pojęć myśli żydowskiej, już w tekstach fundujących tradycję żydowską była jednak rozumiana na bardzo różnorodne sposoby (księgi prorockie, Talmud). Później rozważania na temat zbawienia prowadzono czasem w duchu stricte filozoficznym (Majmonides, H. Cohen), czasem w duchu mistycznym (kabała luriańska, chasydyzm), czasem zaś w kontekście rzeczywistych ruchów mesjańskich (sabbataizm, frankizm). Charakterystyczną cechą idei mesjańskiej jest też jej niezwykła żywotność, która sprawiła, że oryginalne modyfikacje tej idei odnaleźć można także w wieku XX, czasem nawet u myślicieli bardzo oddalonych od tradycyjnego judaizmu (W. Benjamin, J. Derrida). Problemy związane z ideą mesjańską dotyczą roli człowieka w dziele zbawienia, relacji pomiędzy ładem świata przyszłego a ładem doczesności, relacji między tą ideą a sferą rzeczywistych wydarzeń historycznych, partykularno-żydowskiego bądź uniwersalnego charakteru zbawienia, czy wreszcie samej osoby mesjasza.
Zadaniem sekcji byłoby stworzenie przestrzeni dyskusji nad rozmaitymi formami żydowskiego mesjanizmu i ich reperkusjami w życiu religijnym i społecznym, w humanistyce i sztuce, od czasów starożytnych po wiek XXI.

Sztuka

Temat sekcji:
Sztuka żydowska w XIX i XX wieku
(dr Eleonora Bergman, ŻIH)

W trakcie sesji zostaną zaprezentowane nowe badania dotyczące architektury (zwłaszcza synagog warszawskich i krakowskich), malarstwa (np. ekspresjonizm) i rzeźby (upamiętnienie Zagłady).

Literatura

Temat sekcji:
Literatura żydowskiej Warszawy
(dr Alina Molisak, ILP UW; dr Marta Marzańska, IO UW)

Zasadniczym wątkiem wszystkich wystąpień powinna być literatura - pisana w trzech językach tj. jidysz, hebrajskim i polskim - związana w ścisły sposób z Warszawą. W najbardziej naturalny sposób tematyka żydowskiej Warszawy tak rozumiana obejmuje przede wszystkim teksty powstałe zarówno w XIX jak i (zwłaszcza) w pierwszej połowie XX wieku. Zróżnicowanie podejmowanej problematyki zależy oczywiście od konkretnych osób, jednak łączyć powinna poszczególne wystąpienia nić przewodnia scalająca miejską przestrzeń zapisaną w różnogatunkowych tekstach literackich.

Język hebrajski

Temat sekcji:
Izraelski hebrajski na tle ogólnosemickim
(dr Maciej Tomal, IO UW)

Hebrajski izraelski stanowi fascynujący i osobliwy fenomen - jako jedyny wśród języków semickich uległ „rewernakularyzacji”. Czy stanowi osobliwość typologiczną? Warto chyba przyjrzeć się hebrajskiemu izraelskiemu nie jako izolowanemu fenomenowi, lecz porównać zjawiska w nim zachodzące z procesami, które zaszły lub zachodzą w toku rozwoju dialektów języka arabskiego, dialektów nowoaramejkich, języków etiosemickich, czy dialektów południowoarabskich.

Jidysz

Temat sekcji:
Jidyszland: tożsamość językowa i kulturowa Żydów polskich
(prof. dr hab. Ewa Geller, IFG UW)

Tematyka sekcji skupiać się będzie wokół dwóch głównych aspektów badawczych jidyszystyki:

  1. aspekt filologiczny: Historia powstania i rozwoju języka i piśmiennictwa jidysz w jego obu wariantach: wschodnim i zachodnim oraz zagadnienia językoznawcze i literaturoznawcze związane z tymi procesami.

  2. aspekt kulturowo-antropologiczny: Rola języka jidysz, jako elementu kulturotwórczego oraz symbolu tożsamości Żydów wschodnioeuropejskich, mająca swój wyraz w pojęciach takich jak jidyszland lub cywilizacja jidysz.

Antysemityzm

Temat sekcji:
Stereotypy narodowe i antysemityzm
(prof. dr hab. Ireneusz Krzemiński, IS UW)

Podstawowym pytaniem, wokół którego proponuję, aby organizować refleksję i przygotować teksty, jest pytanie na temat związków między antysemityzmem a stereotypami narodowymi, i szerzej – świadomością narodową. Szczególnie interesujące będą teksty, rozwijające zagadnienie zbieżności, czy tożsamości ideologii narodowych – nacjonalistycznych – i ideologii antysemickiej, a także współzależność postaw społecznych oraz związki, jakie zachodzą między kanonem treści narodowych i antysemickich – antyżydowskich – w danej kulturze narodowej czy – szerzej europejskiej i poza-europejskiej. Drugi wątek, który wydaje się szczególnie istotny w Polsce i w krajach b. ZSRR, to związki i zależności między tradycją religijną i religijnością a postawami wrogości wobec innych narodów i wobec Żydów. Trzecia sprawa to znaczenie tradycji ideologicznych i bieżąca polityka jako nośnik dawnych narodowych stereotypów, w tym stereotypów antysemickich. Jaką rolę pełnią w transformujących się społeczeństwach postkomunistycznych, a jaką w Europie Zachodniej? Czy europejskie badania, wskazujące na załamanie się multi-kulturowego projektu społecznego, wskazują na odradzania się dawnych stereotypowych wrogości, czy też przybierają one nową postać? Wreszcie, last but not least, interesujące jest pytanie, jak w centrum demokratyczno-liberalnych społeczeństw pojawiają się nowe i odradzają stare wrogości narodowe, etniczne, kulturowe? Jak można je wyjaśnić? Oczywiście, analizy dotyczące szerokiego aspektu korelatów niechętnych innym postaw i przesądów oraz sposoby konstruowania i uwiarygodniania niechętnych stereotypów antyżydowskich i skierowanych ku innym, odmiennym, są jak najbardziej mile widziane.


Poprzednia strona: Wstęp
Następna strona: Sekcja - 'Dzień powszedni Zagłady' - teksty